Kur’an’ın Kur’an ile Tefsirinin Erken Dönem Temsilcisi: Etbâu’t-tâbiînden Abdurrahman b. Zeyd b. Eslem (ö. 182/798)
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Ceyda GÜRMAN Sinop Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale (Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale)
Dergi Adı Tefsir Araştırmaları Dergisi
Dergi ISSN 2587-0882
Dergi Tarandığı Indeksler TR DİZİN
Makale Dili Türkçe Basım Tarihi 04-2020
Cilt / Sayı / Sayfa 4 / 1 / 16–37 DOI 10.31121/tader.707101
Makale Linki https://dergipark.org.tr/tr/pub/tader
UAK Araştırma Alanları
Tefsir
Özet
Hz. Peygamber’in Kur’an’ı tebyin vazifesiyle başlayıp sahâbe-i kirâm ile devam eden Kur’an’ı sahih anlamagayretleri ve tefsire yönelik ilk çalışmalar, tâbiûn ile büyük bir gelişme göstermiş ve tefsir ilim olarak temayüzedip mescidlerdeki halkalarda tedris edilir hale gelmiştir. Hz. Peygamber ve sahâbe tefsirine ulaşmada yegânenesil olan tâbiûn, Kur’an-ı Kerîm’i baştan sona tefsir etmiş ve birçok öğrenci yetiştirmiştir. Genel olarakHicri II. asra denk gelen etbâu’t-tâbiîn döneminde ise; Abbâsîler’in hilafet merkezini Bağdat’a taşımasıylaMekke, Medine, Basra ve Kûfe gibi ilim merkezlerine yeni şehirler katılmış, böylece ilmî hareketlilik artmış;Arap dili ve nahviyle ilgili çalışmalar hız kazanmış, itikâdî ve amelî mezhepler şekillenmiş ve taraftar kazanmıştır.İlimlerin tasnif edildiği bu kıymetli zaman dilimi, tefsir ilmî açısından da son derece önemli olup çoksayıda müfessir, Kur’an ilimleri ve tefsir çalışmalarındaki yerini almış ve günümüze de ulaşan müstakil tefsirkitapları telif etmişlerdir. Medine’de doğup büyüyen ve hadis, fıkıh ile tefsire dair birikimini Medineli ulemâeliyle edinen Abdurrahman b. Zeyd (ö. 182/798), dönemin meşhur simaları arasında dikkat çekmektedir. Buçalışmada, etbâu’t-tâbiîn dönemi ilmî hayat ile erken dönem tefsir faaliyetleriyle meşhur müfessirlere değinilmiş,özellikle Abdurrahman b. Zeyd’in hayatı, ilmî durumu, tefsir ilmindeki yeri ile tefsir yöntemi ve kendindensonraki kaynaklara tesiri incelenmiştir. Çalışmanın temel hedefi ise kuşkusuz Kur’an’ın Kur’an iletefsirinin erken dönem temsilcisi olarak isimlendirilebilecek Abdurrahman b. Zeyd’in tefsir rivayetlerinde,kaynak ve yöntem olarak Kur’an’ı Kur’an ile tefsire nasıl ve ne oranda başvurduğunun misaller eşliğindetahlil edilmesidir. Onun tefsirinin, Kur’an’ın Kur’an ile tefsiri bağlamında müstakil olarak incelenmesi, araştırmanınözgünlüğünü göstermektedir.
Anahtar Kelimeler