Voyant Tools ile Osmanlı Hukuk Metinlerinde Metin Çözümlemesi: Fatih’in Teşkilât Kanunnâmesi Örneği
Yazarlar (1)
Dr. Öğr. Üyesi Muazzez GÜNDÜZ OĞUL Sinop Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale (Diğer hakemli uluslarası dergilerde yayınlanan tam makale)
Dergi Adı FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimler Dergisi
Dergi ISSN 2147-3153
Dergi Tarandığı Indeksler TR DİZİN
Makale Dili Türkçe Basım Tarihi 12-2025
Cilt / Sayı / Sayfa – / 26 / 59–74 DOI 10.16947/fsmia.1743269
Makale Linki https://dergipark.org.tr/tr/pub/fsmia/article/1743269
UAK Araştırma Alanları
Osmanlı Tarihi
Özet
Bu çalışma, klasik dönem Osmanlı hukuk literatürünün temel metinlerinden biri olan Fatih Sultan Mehmed’in Teşkilât Kanunnâmesi’ni metin madenciliği yöntemiyle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Voyant Tools dijital analiz programı aracılığıyla yürütülen inceleme, söz konusu kanunnâmenin içerdiği kavramsal yapı, kelime sıklıkları ve terim ilişkilerini görselleştirerek, metindeki baskın temaların daha sistematik biçimde ortaya konmasına imkân tanımaktadır. Yapılan analizde; “akçe”, “altına”, “mal” ve “kanunumdur” gibi terimlerin yüksek frekansla kullanıldığı görülmüş, bu durum metnin özellikle ekonomik ve idarî düzenlemelere yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Ayrıca, terimler arasındaki eş dizimsel ilişkiler ve bağlamsal kümelenmeler Cirrus, Trends, Links ve TermsBerry gibi Voyant araçları sayesinde analiz edilerek metnin söylemsel yapısı değerlendirilmiştir. Çalışma, Teşkilât Kanunnâmesi gibi önemli belgelerin dijital araçlarla incelenmesinin, Osmanlı hukuk tarihi araştırmalarında yeni yöntemsel açılımlar sunabileceğini göstermekte ve ileride farklı kanunnâmelerle yapılacak karşılaştırmalı çalışmalar için zemin hazırlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
metin madenciliği | Voyant Tools | Fatih’in Teşkilât Kanunnâmesi | dijital beşerî bilimler