Buzda Değil Tuzda Balık: Toplumsal Bellek Ve Kültürel Mirasın Belgesel Yolculuğu
Yazarlar (2)
Öğr. Gör. Tuna KUZUCAN Sinop Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Mehmet Toplu Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale (Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale)
Dergi Adı Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi
Dergi ISSN 2149-9535
Dergi Tarandığı Indeksler TR DİZİN
Makale Dili Türkçe Basım Tarihi 09-2025
Kabul Tarihi 02-06-2025 Yayınlanma Tarihi 30-09-2025
Cilt / Sayı / Sayfa 10 / 2 / 2130–2164 DOI 10.24186/vakanuvis.1626316
Makale Linki https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1626316
UAK Araştırma Alanları
Film Çalışmaları
Özet
Bu makale, bireysel ve toplumsal bellek kavramlarının belgesel sinemadaki rolünü ve Sinop’un üç bin yıllık lakerda (tuzda balık) geleneğini ele almaktadır. Tarih boyunca balıkçılık ve denizle kurduğu güçlü bağlarla bilinen bir liman kenti olan Sinop, bu geleneklerin merkezinde yer almıştır. Lakerda kültürü, özellikle Ermeni ve Rum topluluklarının katkılarıyla zenginleşmiş; zamanla toplumsal belleğin önemli bir parçası haline gelmiştir. Günümüzde Sinop’ta Ermeni ve Rum nüfusu bulunmamasına rağmen bu kültürel miras varlığını sürdürmektedir. Caner Özdemir’in yönetmenliğini yaptığı Buzda Değil Tuzda Balık (2024) adlı belgesel, bu geleneğin toplumsal bellekteki yerini görünür kılmayı amaçlamaktadır. Belgesel, bireysel ve kolektif anılar arasındaki etkileşimi vurgularken, lakerdayı tarihsel ve kültürel bir bağlamda ele almakta; yalnızca bir gastronomi pratiğini değil, aynı zamanda bir toplumun kimliğini ve kolektif hafızasını yansıtan kültürel bir araç olarak sunmaktadır. 2024 yılında ulusal düzeyde çeşitli film festivallerinde ve Sinop Lakerda Festivali’nde gösterilen yapım, görsel bir bellek mekânı olarak önemli bir işlev üstlenmektedir. Bu çalışmada, belgeselde yer alan anlatılar ve söylemler; bireysel ve toplumsal bellek arasındaki etkileşim bağlamında, nitel araştırma yöntemlerinden “tematik analiz” tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, Python tabanlı metin işleme araçlarıyla kelime frekansı analizi yapılmış; belgeselde öne çıkan anahtar kelimeler belirlenmiştir. Bu sık kullanılan kelimeler, görselleştirilmiş kelime bulutları aracılığıyla sunulmuş ve bağlamsal çözümlemeye tabi tutulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Toplumsal Bellek | Belgesel | Lakerda | Sinop