TANZİMAT DÖNEMİNDE FEMİNİZMİN MASCULİN ANLATISI AHMET MİTHAT EFENDİ VE “BEND-İ MAHSUS FEMİNİZM”
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Sevim ŞERMET Sinop Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
(MLA dergilerinde yayınlanan tam makale)
|
||
| Dergi Adı | Türkoloji Dergisi | ||
| Dergi ISSN | 0255-2981 | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | MLA International Bibliography, İndex Copernicus, MIAR, CrossRef, WordCat, OAJI, ESJI | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 03-2019 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | 23 / 1 / 45–63 | DOI | – |
| UAK Araştırma Alanları |
Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı
|
||
| Özet |
| Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Fermanının ilanıyla başlayan süreç siyasî, sosyal ve ekonomik alanda gerçekleşen değişimin sonucu olarak özellikle kadınlar için modernleşmenin de ilk/ilkel başlangıcı anlamına gelmektedir. Bu başlangıçtan dahi kaygılanan aydınların zihinlerinde oluşan çeşitli endişeler, onları modernleşirken yitirilmek istenmeyen alanlarda kurgu ve kurgu dışı metinler yazmaya iter. Kadın ve aile bu alanların en önemlileri arasındadır. Bu bağlamda Osmanlı modernleşmesi içerisinde Doğu ile Batıyı belirleyen değerler manzumesi kadının sınırları ve kadının sınırlılığı üzerinden sorgulanır. Kadının sınırları ve sınırlılığı doğal olarak literatürünü de beraberinde getirir. Bu anlamda lisanımız daha önceden tanışık olmadığı feminizm kelimesi ile tanışır. Sorgulama üsluplu kadına dair metinlerde feminizm kelimesi Tanzimat sonrasında yer almakla birlikte II. Meşrutiyet sonrası metinlerde artmaktadır.Yeni ve modern kadının kimliğini sorgulayan ve bu konuda en fazla zihin yoranların başında gelen Ahmet Mithat, ansiklopedist sıfatının gereklerini yerine getirerek feminizme dair kurgusal metinlerin dışında alanında ilk diyebileceğimiz makaleler de yazar. Tercüman-ı Hakikat’te II. Meşrutiyetin ilanından 9 yıl önce, 1899 yılında Bend-i Mahsus sütununda yayınlanan “Feminizm” adlı makalesi Türk toplumunu feminizm kelimesi ile tanıştıran çok kapsamlı bir makaledir. Bu makale, erkek egemen bir toplumun erkek egemen zihniyetine sahip ansiklopedist Osmanlı aydınının Avrupalı kaynaklardan edindiği bilgiler üzerine Türk/Osmanlı zihin yapısının katkıları ile oluşturulmuş bir ansiklopedi maddesi özelliğindedir. |
| Anahtar Kelimeler |
