Alaca Çayı Havzası Erozyon Durumunun Morfometrik Ölçümler ile İlişkisi
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Ali İMAMOĞLU Sinop Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
(Diğer hakemli uluslarası dergilerde yayınlanan tam makale)
|
||
| Dergi Adı | Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi | ||
| Dergi ISSN | 2148-2683 | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 03-2020 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | – / 18 / 868–878 | DOI | 10.31590/ejosat.710987 |
| Makale Linki | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1032949 | ||
| UAK Araştırma Alanları |
Toprak Coğrafyası
|
||
| Özet |
| Erozyon tarım ve mera alanlarının sürdürülebilir kullanımı konusunda önemli bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Coğrafi BilgiSistemleri programları ile havza çalışmalarında kullanılan morfometrik yöntemlerin kullanımı da yaygınlaşmıştır. Coğrafi BilgiSistemleri ile morfometrik hesaplamalar kolaylıkla yapılabilmekte ve doğru sonuçlar elde edilebilmektedir. Bu çalışma morfometriközellikler ile erozyon ilişkisini ortaya koymak amacılya gerçekleştirilmiştir.Çalışma alanı Alaca Havzası seçilmiştir. Havza Orta Karadeniz Bölümü’nde, Çorum ile Yozgat illeri içerisinde yer almaktadır.Havzanın toplam alanı 1656.4 km2’dir. Alaca Çayı havzası, Yeşilırmak’ın su toplama havzasında bulunur. Havza Kızılırmak havzasıile sınırında yer almaktadır. Saha Alaca Çayı tarafından drene edilmekte ve bu akarsu araştırma sahasından çıkınca Çorum Çayı veÇekerek ırmağıyla birleşmektedir.Araştırmada havzanın çevre uzunluğu, havza alanı, havza uzunluğu, maksimum ve minimum yükseklik, çatallanma oranı,Hipsometrik Eğri Analizi, Drenaj Yoğunluğu, Akarsu Sıklığı, Tekstür Oranı, Havza Reliefi, Engebelilik Değeri, Havza Şekli Analizi,Şekil İndeks değeri, Gravelius İndeks, Uzunluk Oranı, Form Faktörü incelenmiştir. Bu hesaplamalar yapılırken ArcGIS 10.3programından faydalanılmıştır. Elde edilen sonuçlar arazi çalışmaları sırasında yapılan gözlemler ile doğrulanmıştır.Havza genelinde drenaj yoğunluğu değeri 0.4’tür. Alaca havzasının alanının büyük fakat yoğunluğun düşük olması, havzanıninfiltrasyona elverişli koşullar sunduğu sonucunu ortaya koymuştur. Havzanın yükselti ve eğim değerlerinin arttığı yerlerinde eroziffaaliyetler artarken havza şekline bağlı olarak özellikle eğim değerlerinin düştüğü yerlerde erozyon miktarı düşüktür. Akarsuhavzasında yapılan morfometrik analizler sonucunda; çatallanma oranına göre birinci dizinlerin bulunduğu sahalarda erozyonalşekillerin yaygın olduğu görülmüştür. Havzanın yuvarlak şekline bağlı olarak zaman zaman sağanak yağışlar sonrasında akarsuseviyesi aniden yükselmekte ve şiddetli erozyon yaşanmaktadır. Bu çalışma erozyonal süreçlerinin incelenmesi konusundamorfometrik indislerin önemini ortaya koymaktadır. |
| Anahtar Kelimeler |
BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
| Atıf Sayıları | |
| Google Scholar | 17 |